mwentelingBetoog voor de filosofie achter ons initiatief
Burgerlijk republicanisme is bestuur als een diep participatieve, gemeenschappelijke praktijk in plaats van een systeem van passieve delegatie. Het stelt dat zelfbestuur een actief, voortdurend proces is dat het morele en politieke karakter van inwoners vormt. De filosofische lijn die deze historische modellen verbindt, steunt op een paar sleutelconcepten:
- De kunst van het associëren — Tocqueville beschouwde vrijwillige verenigingen niet louter als sociale groepen, maar als essentiële "scholen" waar inwoners de gewoonten van vrijheid leren. Door regelmatig samen te komen om lokale uitdagingen op te lossen, doorbreken individuen hun isolement en ontwikkelen ze de vaardigheden die nodig zijn voor zelfbestuur.
- Gemeenschappelijk oordeelsvermogen (het Quaker-model) — In plaats van te vertrouwen op eenvoudige meerderheidsregel, verwerpt de Quaker-bedrijfsmethode stemmen ten gunste van collectief oordeelsvermogen. De gemeenschap wacht samen tot er een gedeeld gevoel van eenheid of duidelijkheid is ("de wil van God"), waardoor de stemmen van minderheden worden geïntegreerd in plaats van overstemd.
- Bestuur als wederzijdse verplichting — Beide modellen verzetten zich tegen de moderne liberale neiging om burgerschap te behandelen als een transactionele relatie (waarbij de macht om de vier jaar wordt gedelegeerd aan vertegenwoordigers). In plaats daarvan eisen ze actieve betrokkenheid, aandachtig luisteren en gedeelde verantwoording aan de bredere gemeenschap.
Sociocratie en stuurmanschap
Het Quaker-model wordt voor zijn hedendaagse toepassing losgemaakt van haar theïstische grondslag door de sociocratische methode. Dit is een methode waarbij niet de meerderheid wint, maar consensus gezocht wordt.
Doordat er meer mensen aan het roer van ons initiatief staan komt dit het stuurmanschap ten goede en sluiten we daarmee ondemocratisch gedrag uit. Dit stuurmanschap (of cybernetica) is nodig voor de oprichting van de beoogde stichting voor het organiseren van burgerberaden. Democratie is nooit bedoeld geweest als ‘af’ en er moet, gezien de technologische voortgang, steeds meer bijgestuurd worden.
De structuur van ons initiatief met het burgerberaad en verantwoordelijke stichting is evenmin ‘af’ maar onderhevig aan een continu lerend proces. Om dit op het lokale bestuurlijke niveau te betrekken; wij vinden het onze plicht om de gemeente te wijzen op zwakke plekken in het systeem die de democratie ondermijnen.
"Opvoeding en democratie zijn broertje en zusje, omdat de vrijheid een mogelijkheid is die in het samenleven met anderen geleerd moet worden." — Kees Boeke (1884–1966), pedagoog, pacifist en grondlegger van de sociocratie